Yabancı deyimiyle enformasyon-eksteşin(demonstrasyon) diye bilinen ve mahallerinde pratik uygulamalar yapılan Çankırı İl Müdürlüğünde görevli olduğum belli bir zaman dilimi içinde ilçe ve köylerine gidilmesi hallerinin ali vazifelerimiz olduğunu biliyorduk.

Böyle bir program için Çerkeş İlçesi köylerinden birisine gittiğimizde köylü vatnadaşların ellerindeki not defterlerinden naklettikleri soruların muhatabı o dönemin Ziraat İlçe Şube Başkanı olan arkadaşımız arada bulunduğu için biz dinleyici durumunda oluyorduk.

Sorulan sorular karşısında zorlandığı görülünce “iki kısık öksürük sinyali” bizim devreye girmemizi davet  etmiştir.

SORU : Işık Dağı eteğinde bulunan kovanlardan neden randımanlı bal alınamamaktadır ?

CEVAP : Arıların Işık Dağını geçerek ulaştığı flora dönüşü boş gelmeleri rusubi (nemli) dağ ortamı arının sepetçik ve vücudu ile kanatalrını ıslatması nedeniyle arı gelirken polen tozu ve nektarla dolu dönemeyişine yegane çare olarak bu canlının daha yakından gidip dolu geçeceği köy önündeki tarlalara Evliya Otu-Korunga pembe çiçekli (onobricis sativa) bitkisinin ekilmesi tavsiye edilmiştir. Korunga yabancı döllek (Allogomi) olduğu için arı korunga çiçeğinden bal için nektar (bal özü) aldığı gibi, korunganında tohum bağlamasına yardımcı olur.

Korunga ayrıca derine giden kökleri sayesinde azot depo eder, organik madde olarak toprağın yapı ve bünyesini (dokusunu) düzeltir, erozyonu önler, tavı korur, yaprak ve dallarında (E) vitamini bulunduğu için koyunlarda çift yavrulamayı teşvik eder. 4-5 sene söküldükten sonra yerine ekilen hububat verimini artırır.

SORU: Kuzey yöndeki (marazda) bağların üzümü ekşi ve geç olgunlaşıyor ve asmalarda da küllenme var?

CEVAP : Güneş ışınlarının dik gelmesi itibariyle bağlar genellikle arazinin güney (kıble) taraflarında kurulmaktadır. Asmaların (omca) alt yanlarına yakın yassı taşların (yalpak) sıralar halinde dizilmesiyle gündüz bu taşlar güneş ısısı ve ışığının enerjisini alıp aynen (güneş enerjili ısıtma) sistemi gibi gece bu taşlar bir süre daha yüzeylerinde tuttukları enerjiyi radyasyon suretiyle etrafa yayarak ortam ısısının fazla düşmesine engel olacağı cihetle ; güneyle kıyaslanamayan fakat kuzeydeki bağ üzümlerinin biraz daha erken olgınlaşmasına yardımcı olduğu tecrübe ile sabit görülmüş ve külleme içinde sabah kuşluk vaktinden evvel kükürt kullanılması tavsiye edilmiştir. Kuşluktan önce asma yapraklarındaki ıslaklık eriyen kükürtün külleme sporlarını yok edeceği ve güneş yükseldiğinde ise kükürt kristalleri mercek tesiri yaparak asma yapraklarını yakabilir.

Başka bir metod ta ; yine Çankırı Kızılırmak İlçesi Ağzıbüyük köyüne giderken bozuk ve çamurlu yolda jipimiz kaldı. O köyde zamanın muhtarı şimdi merhum Ahmet Ağa’ya öküzleriyle arabamızın çamurlu yoldan çıkarılması için haber saldık…Bu talebimiz “ben sizi 1 hafta köyümde misafir ederim fakat arabanızı çekmem” demesi , devlet yolunuzu yapsaydı diğerleri gibi devletin arbası da bu bozuk yolda kalmazdı siteminden sonra araba çamurdan çıkarıldı ve zaman içerisinde de yolları yapılmıştır. Memuru çalıştıran ilgi , bilgi ve ne istediğini bilen , muhitin tepkisi önemlidir deyip belirtiden (semptom) teşhise gidilerek pansuman değil; gerçek tedavinin yapılması lazımdır.

Tahsin Yılmaz

• Kadızade Ahmet Efendinin oğlu Mustafa; Şevki Hoca ve Emin’in kızı Fadime’nin babası ile Sıtkı Efendi amca çocuklarıdır.

Sıtkı Efendi saraya yakın hukuk bilginidir. Sakalı Şerif'in Padişah fermanıyla Korgun’a İstanbul’dan dini merasim ve dualarla getirilmesine Sıtkı Efendinin delil olduğu rivayet edilmektedir.

Bilahare Kadı Mustafa’nın ölümünden sonra hanımı Naime Ninenin Sıtkı Efendi ile yan yana gelmeden (formalite) evliliğinden vefatı takiben kendisine kalan emekli maaşı ile “Ahmet, Mehmet, Safiye ve Esma” isimli çocuklarının geçimleri bu gelirle sağlanmıştır.

Sıtkı Efendinin Diyarbakır Ağır Ceza Reisliği yaptığı ve Kadıgil aile lakabında asalet ünvanı alarak “Kadızade Ahmet Efendi Oğulları” şeklinde yakın zamana kadar nüfus cüzdanlarımızda devam ettiğini biliyoruz.

Aile fertlerinden Sıtkı Efendi ve Safiye Halamız beyinin babası Osman Efendilerin İstanbul’da Sarayın yakınında olmaları aile bağı ve konuya uygun düşmesi hali , daha kuvvetli bir delil ortaya çıkıncaya kadar bu yakın görüşün muteber olacağı kanaatimizi mübeyyin yazıdır.

• Kadıgil Ailesinden Tahsin YILMAZ

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre sadece Türkiye sınırları içinde 1818 adet ’Sakal-ı Şerif’var. Bu alanda İstanbul 422 Sakal-ı Şerif’le ilk sırada yer alıyor. İkinci sırada 153 Sakal-ı Şerif’le Bursa ve üçüncü sırada ise 98 Sakal-ı Şerif’le İzmir bulunuyor.

Sakal-ı şerîf

·         Şerefli, mübarek sakal anlamında Peygamber Efendimizin (SAV)sakalı için kullanılan bir tabirdir.

"Sakal" türkçe, "şerîf" ise arapça bir kelime olup; "Sakal-ı Şerîf", kurallara tam uymasa da, Osmanlıca bir tamlama olarak "mübarek, şerefli sakal" anlamına gelmektedir. İslâmî literatüre "Lihye-i Saâdet veya Lihye-i Şerîf" şeklinde geçmiştir.

Bu tabir Hz. Peygamber'in (SAV) sakalından günümüze kadar ulaşmış olanların belirli gün ve gecelerde ziyaret edilmesi mânasına geldiği de söylenebilir.

Bilindiği gibi, Efendimiz (SAV) saçını ve bilhassa sakalını traş ettiğinde Ashab-ı kiram saç ve sakal tellerini teberrüken saklarlardı. Hz. Peygamber'e (SAV)ait sakalların günümüze kadar üç yolla ulaştığı düşünülebilir: Birincisi Ashab-ı kiramdan, Hz. Peygamber'in (SAV)sakalından bir parçaya sahip olanlar bunu ne pahasına olursa olsun korumak azmini göstermiş; vefat ederken de aynı duygularla evlâdına intikal ettirmiştir. Böylece bu sakal telleri asırlar boyunca kutsal bir miras olarak babadan oğula, dededen toruna intikal etmiştir.

·         İkinci yol zaman içinde sonraki asırlarda yaşayan müslümanların da bu mübarek sakaldan bir tek tele bile sahib olmak arzusunu göstermeleridir. Böylece evlerinde, ellerinde sakal-ı şerîf bulunan aileler, komşularına ve diğer din kardeşlerine, gösterdikleri aşırı sevgi ve ilgiden ötürü -ellerindeki miktar elverdiği ölçüde- armağan etmişlerdir. Böylece ikinci elden sahip olan aileler de bunu kutsal bir emanet bilmiş ve muntazam bir şekilde korumuşlardır.

·         Üçüncü yola gelince; zaman içinde halifeler bu tip sakal-ı şerîf parçalarını gerek kaybolabileceği endişesiyle, gerekse halkın rağbet gösterdiği kutsal emanetleri elleri altında bulundurmak gayesiyle Hz. Peygamber'den (SAV)intikal eden kılıç ve bürde (hırka) gibi şeylerle beraber özel korumaya almışlardır. Tarih boyunca Hicaz bölgesine hizmet götüren müslümanlar tarafından bu emanetler sağlam bir şekilde korunmuştur. Böylece bu emanetler Hulefâ-i Râşidîn'den Emevî'lere, onlardan da Abbasîlere geçmiştir. 1258'de Bağdat'ın Moğollar tarafından tahribini müteakip Abbasî halifeleri Memluk sultanlarına sığınmışlar ve emânât-ı mukaddese (kutsal emanetleri) yi oraya taşımışlardı. Böylece Mısır, Yavuz Selim tarafından 24 Ağustos 1516 tarihinde ele geçirilince -sakal-ı şerîf de dahil- kutsal emanetlerin tümü İstanbul'a getirilmiştir. Tetkiklere göre dînî ve tarihî bakımdan büyük önem taşıyan bu mübarek emanetler başlangıçta devlet hazinesinde korunmuşsa da, sonra Topkapı Sarayının Hırka-i Saâdet dairesinde koruma altına alınmış ve bu itina neticesinde günümüze kadar gelmiştir. Şu anda Topkapı Sarayı Müzesinde bulunan bu kutsal emanetler arasında yer alan sakal-ı şerîfler değerli sandık ve kutular içinde korunmaktadır.

Yukarıda nakledildiği şekilde hem halk tabakası, hem de siyasî otoriteler tarafından titizlikle korunan sakal-ı şerif telleri büyük camilerde, saraylarda, köşklerde ve konaklarda kandil ve bayramlarda ziyarete açılırdı.

Camilerde sakal-ı şerîf'ler minberlerin son basamağından sonraki sahanlıkta bir kutuya konulmuş şişe içinde ve üstü yeşil örtülü olarak bulundurulurdu. Sakal-ı şerîfin bulunduğu şişe kırk bohçaya sarıldıktan sonra kutuya yerleştirilirdi. Ziyaret sırasında salât-ü selâm ile yerinden indirilir, açılarak mihrabın önünde yüksekçe bir sehpa üzerine konulur ve imam tarafından cemaate ziyaret yaptırılırdı.

Son zamanlarda bu ziyaretin, daha ziyade Ramazan'ın 27. gecesinde yani Kadir gecesinde yapıldığı gözlenmektedir. Şunu da ifade etmek gerekir ki, tarihte sakal-ı şerîf ziyaretleri, müslümanların, Hz. Peygamber'e besledikleri derin sevginin belirtisi olarak bir gelenek tarzında ortaya çıkmıştır

(Tahsin Öz, Hırka-i Saâdet Dairesi ve Emânât-ı Mukaddese, İstanbul 1958; M. Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, II, 366. Ayrıca bk. "Lihye-i Saadet" maddesi)

Dünyada kaç ülke insanı yoldan gelip geçenler, kuşlar, böcekler ve diğer hayvanlar su içsin diye dağlarına , bayırlarına çeşme yaptırır acaba ?

Köy çeşmelerinin dağda, bayırda, ovada, yaylada,yolda ya da belde  olanı özellikle hayvanlarında su içebileceği şekilde düşünülerek mutlaka "oluklu"yapılmıştır.
Köy merkezlerindeki çeşmeler biraz daha farklı ve süslücedir.

Ayrıca bu çeşmelerin çok önemli bir misyonu vardır. Genelde; gelin adayı çeşmeye testi veya bakraçla su almaya gelen kızlardan seçilir...Daha doğrusu kapalı köy hayatında, kızların topluca görüldüğü sınırlı alanlardan biridir çeşmebaşı ve bu nedenle su ihtiyacını karşılamanın yanı sıra"aday gelini" görmek içinde bir bahanedir, kimi zaman.
Su taşıma kabı olan Bakraç'a bazı yörelerimizde helke ya da herke denildiğini , ağzı kapalı bakır su taşıma kabına GÜĞÜM ve evlerde su içmek için kullanılan kulplu bakır kaba da maşrapa adı verildiğini de not edelim.

MİTİK CAMİ

Geçmişte KORGUN’un altı mahallesinden biri olarak bilinen ve Mitik Mahallesi cemaatine hitapeden odalı cami ile türbede aynı Mitik ismi ile tanınmaktadır. Bu eski caminin zamanla çatlayıp yıkılma tehlikesi arzetmesi nedeniyle yerine şimdiki özellikle mahalle sakinleriyle içerdeki ve dışarıdaki hamiyetperver vatandaşların yardımları sayesinde hali hazır var olan bu yeni cami inşa edilmiştir.

Eski oda yerine Hocaevi ve gasilhanede cami inşaatından sonra bitirilmiş ve bidatı hasene bilinen minarenin yapılması caminin sembolü olmuştur.

Cami yapımında emeği geçen sanat yönünden iç dizaynı ve minber hususunda takdire şayan gayreteleri bilinen muhterem Hacı İsmail Doğrul’u şükranla anar, mekanlarının cennet olması temennisiyle cami cemaatının da çok olmasını Allah Teala’dan niyaz ederiz.

TÜRBE: Çankırılı Şeyh (Şıh) Hilmi Astarlı Efendinin gelini , merhum Muhittin Astarlı’nın zevceleri Sabiha Anneyi Paşa Köyünde yapılan vaki ziyaretimizde ; Kara dut altında bulunan türbede yatan büyük mürşit zatın Hindistan’dan geldiklerini “ Astarlızade Hilmi Efendiden” duydukları” bilgisini bize nakletmişlerdir.

Çerkeş’teki sayılı hürmete layık isimler ve Şıh Hilmi Efendi’nin Korgun’a tabi olarak sık sık burasını ziyaret ettikleri Hacı Annenin bizzat kendisinden öğrenilmiştir.

Ayrıca caminin yeniden inşaatında Hacı Anne ve zamanın Atış Okulu Komutanı olan sayın Albayında ayni (çimento, demir) ve nakti yardım yaptıkları bir nevi kadirşinaslık olarak dile getirilmiştir.

Korunmaya değer tarihi ve kültürel varlıklar bir milletin belgesel serveti, alt yapının temeli ve kimliklerininde aynasıdır.

NOT: Konu ile ilgili daha detay bilgiler bulundukça arşive ilavesi mümkündür.

Tahsin YILMAZ

Sayfadaki fotoğraf sıradan ve hatta lüzumsuz gelebilir ilk bakışta ama burada ne aradığını anlatayım.

Ben Lise 2. sınıfa kadar memleketim Çankırı’da okudum. İlkokulu o zaman ki adıyla Atatürk Kurtuluş İlkokulunda tamamladım. Rahmetli öğretmenim Zahide İnal Akdere’nin mekanı cennet olsun . Ortaokulu’da Sarıbaba adıyla bilinen ve ilk mezunlarından olduğum Atatürk Ortaokulunda tamamladım.

İlkokul ve ortaokul yıllarında okulların kapandığı uzun yaz tatillerinde Korgunlu rahmetli İsmail Soyaslan’ın manavında çalıştım. Allah gani gani rahmetler eylesin İsmail Amca dünya tatlısı bir adamdı…Görmüş geçirmiş , kalender, ekmeği yenir çok şefkatli bir insandı. Eşi rahmetli Yeter teyze de (Allah ona da gani gani rahmetler eylesin) eşi bulunmaz bir insandı.

Okulda öğrendiklerimiz elbette tahsil hayatımız ve sosyal hayatımız adına çok önemli bilgilerdi…Hz. Ali Efendimiz “bana bir harf öğretenin 40 yıl kölesi olurum” diyor ya; ben de yeri gelmişken bizim eğitimimizde katkısı olan herkesten Allah razı olsun diyorum.

Okul hayatının dışında beni hayata hazırlayan en büyük 2. okul öğrencilik yıllarında çalıştığım işyeri olmuştur. Hayata dair ailem ve okulum dışındaki bir çok şeyi işte bugün yerinde yeller esen o manavda öğrendim. Çankırı’ya en son bu Ramazan’da gittiğimde çocukluk yıllarımın hatırası olan o dükkanın bugün yok olduğunu görmek içimi burktu , dahası çok üzüldüm. Çünkü her Çankırı’ya gidişimde bir bahaneyle oraya çıkar şöyle bir bakarak o günleri yad ederdim kendimce…(Dükkanın yerini kırmızı okla işaretledim)

Evet bugün artık benim de çocukluk hatıralarımın mekanı olan Çankırı Sebze meyve hali yok!

Ama fiziken yok olan o hal'le ilgili hatıralarım capcanlı duruyor hafızamda...

Televizyonun,telefonun,arabanın,radyonun ve diğer iletişim/ulaşım araçlarının olmadığı dönemlerden bugüne kadar insanların toplanıp sosyal ve ekonomik sorunlarının tartışıldığı, haber ve bilgi iletişimin yapıldığı “köy odaları”, vardı. Köy odaları, köylerin sosyal yaşantısının en yoğun, etkin olduğu, insanların toplanıp doyumsuz sohbetlerin yaptığı tek yeri idi. Köy odası, o köyün, mahallenin gurur duyacağı adeta bir halk okulu gibi sayılırdı. Ayrıca köy odaları, köyde misafir severlik töremizi yaşatma da, köy odalarının misafir ağırlamaktaki işlevi nedeni ile köyde misafirlerin ağırlandığı bedava bir otel görevi de yapardı.

Köy odaları geleneği XIII. asırda Anadolu Selçukluları zamanında Ahi Evran tarafından kurulan Fütüvvet ve Ahilik Teşkilatı ile başlamıştır. Anadolu’da birçok kervan yollarına, hatta ıssız bozkırlara yapılan kervansaraylar da, yolcular için aynı işlevi yapardı.

Köye gelen garip, yolcu, misafir, tacir, çoban, orakçı, çerçi gibi insanlar hiç çekinmeden ilk buldukları köy odasına misafir olurlar.'' Allah rızası'' için parasız yiyip, içerler istirahat ederler.İhtiyaçları köylü tarafından karşılanırdı. Önceleri Hayvanı için de yem saman verilirdi. Oda sahibi veya köylüler içinde bu çok büyük bir onurdur. Herkes birbirini tembihlerdi ;”Odaya gelen misafire iyi bak.”diye... Köylerde odalar sosyal dayanışmayı sağlardı.

Köy odaları Türk konukseverliğinin en güzel örnekleriydi. Yolculukların yaya, hayvan sırtında, veya at arabası ile yapıldığı devirlerde, hele kış mevsimlerindeki uzun seferlerde gecelemek, konaklamak için elbette emin bir yere ihtiyaç vardı. Atalarımız, köy odalarında insanlara, yolculara yardım etmeyi kendilerine bir görev saymışlar; çünkü gün olur kendileri de uzak yerlere gidip yolcu olacaktı.

Köy odaları 'sadaka-i cariye' (Öldükten sonra sevap hanesine devamlı sevap yazılan) olup, köyde hali vakti yerinde olan kişiler tarafından yaptırılan konaklardır..

Kurban ve Ramazan bayramlarının da odalardan bazıları açık olur.. Evlerden sinilerle yemek getirilerek odada yenilir.

Köylülerden isteyen gidip odada topluca yemek yerler.Bu artık bir gelenek halini almıştır. Günümüzde gençlerin uzun kış gecelerinde vazgeçilmez mekanları olan köy odaları da vardır.Ancak bunlar daha çok muhabbet ve eğlence amaçlı olup yukarıda anlattığım köy odası tanımına fazla girmez.Seyrekte olsa bunlarda da bazı yolda kalmışların ve geçici misafirlerin kaldığı görülür.Ancak bugüne kadar yatacak yere ihtiyacı olan bir yolcuyu da hiçbir zaman geri çevirmemişlerdir.

Köy odalarında her zaman bir oturma adabı vardır. Odaya gelen kişi kapıdan girince “Selam’ün Aleyküm” diyerek, ayakkabılarını çıkarıp geçer oturur. Yaş olarak büyükse odanın yukarısına oturur, küçükse aşağıya oturur. Odada bulunanlar hepsi teker teker “Aleyküm-Selam”dan sonra “Merhaba” derler. Veya “Cümleten merhaba” denir. Gençler her zaman aşağıda kapıya yakın otururlar. Büyükler su filan isteyince hemen su ikram ederler, hizmet ederler. İyice yaşı küçükler ise,'' ağzı açık'' (Konuşulan mevzuları başka yerde anlatır) diye odaya kabul edilmez .

Gençler ise kendi yaş grupları ile başka bir köy odasında otururlar.
Köy odaları köylüler için en önemli eğlence merkezidir. Uzun kış gecelerinde köy odalarında muhabbet bol olur. Çeşitli eğlenceler düzenlenir. Zaman zaman yemesine içmesine bahisler tutulur.Odalarda ,kavurma,helva,sucuk,yumurta gibi yiyecekler yapılıp uzun kış gecelerinde yatsılık niyetine yenmektedir. Ayrıca köy imamı ve ya dini bilgisi bulunan büyükler oda halkına bu odalarda vaaz ü nasihat ederler. Âşıklık geleneğinin yaygın olduğu devirlerde köye gelen âşıklar köy odasında konaklayıp, atışmalar yaparlarmış.

1940–50'lere kadar, köyün veya mahallenin insanları, kahvehaneler pek olmadığı için, orada toplanırlar, (adeta toplanmak için can atarlar), her türlü sorunları orada tartışırlar, orada hallederlerdi. Köy Odası aynı zamanda bir muhtar evi, muhtar odası işlevini de görür, köyün bütün sorunları orada konuşulurdu. Genellikle muhtarın veya bir yakınının köy odası olurdu. Devletin köye duyurusu, köyün ve köylünün her türlü sorunları, emir ve yenilikler orada konuşulup tartışılır, halka duyurulur, karara bağlanırdı. Sanki köyün bir hükümet binası, resmi binası, kültür evi gibi, bir halk okulu idi. Köye gelen, tahsildar,memurlar, jandarma, uzaklardan gelen misafirler köy odalarında ağırlandığı, köyün bedava bir konaklama evi idi.

Komşuların bağına, tarlasına, ekinine, hayvanına veya başka bir eşya ve malına, köyden biri tarafından zarar mı verilmiş, kavga edenler ve şikâyetçi muhtara bildirilir. Muhtar da ihtiyar heyeti ve ileri gelenleri ilgili köy odasına toplardı.Daha sonraki yıllarda bu iş Köy heyet odasında yapılırdı. Şikâyet eden ve edilen de köy korucusu yardımıyla çağırttırılır, orada taraflar dinlenilir, bir karara varılırdı. Zarar verene, zarar ziyan bedeli ödettirir.Bu şekilde devleti de yormadan sulh olurdu. Zarar belli de, zarar veren ödememekte direnirse, resmi makamlara havale edilirdi. En sonunda iki taraf da, barıştırılır, yatıştırılır, “Allah razi olsun, muhtar sayesinde hallettik, yoksa kasabada dünya gadar mesarif ederdik, perişan olurduk” diye muhtara dua edilirdi. Böylece, köy adaleti yerini bulur, taraflar memnun olurdu.Devlet de adli bir yükten kurtulmuş olurdu.

Korgun'a yapılmakta olan SEVGİ EVLERİNİN mimarı  "SHÇEK Genel Müdürü İsmail Barış,Yapı İşleri Dairesi Başkanı Zekeriya SAVAŞ,  Teftiş Kurulu Başkanı M. Niyazi YILMAZ ve Korgun Belediye Başkanı Halil ÖZ'e" YEŞİL KORGUN Gazetesi olarak teşekkür ederiz.

Var olduğundan bugüne Korgun'a ve Korgunlu'ya hizmeti geçen herkesten Allah razı olsun.

Dolunay inşaat şirketinin sahibi ve Çankırı eski Belediye Başkanı Namık Kemal Eryılmaz şirketinin mali işler müdürü tarafından 8 el ateş edilerek öldürüldü. Katil zanlısı Selahaddin G.'nin Dolunay İnşaat'ın Mali İşler Müdürü olduğu ve kısa süre önce şirketin sahibi Eryılmaz tarafından işten çıkarıldığı bildirildi.  Katil zanlısı Selahaddin G.'nin cinayet sonrası kaçtığı ve polis tarafından arandığı bildirildi. Ağır yaralanan Eryılmaz'ın GATA'ya kaldırılırken yaşamını yitirdi.

Merhuma Allah'tan rahmet ailesine baş sağlığı dilerim.

Halen müstakil dernek konumunda hizmet veren Ortalılar Derneği ve ORTA İlçersinin Belde ve Köyleri adına faaliyet gösteren dernekler Federasyon çatısı altında bir araya geliyor...

Keçiören İncirli Yunus Emre Kültür Merkezinde 15 Kasım'da yapılacak

"ORTA İlçesi , Beldeleri ve Köyleri Federasyonu 1. İstişare toplantısı"

sonunda alınacak kararla birleşme gerçekleştirecek.

• Çankırı’da okula giderken trenin çarptığı üniversite öğrencisi genç kız hayatını kaybetti.

Alınan bilgiye göre, Aşiyan Köprüsü hemzemin geçidinde, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksek Okulu 2. sınıf öğrencisi Şule Dobur’a (19), Ankara’dan Karabük’e giden yük treni çarptı.

Okuluna giderken hemzemin geçitte trenin çarpması sonucu olay yerinde hayatını kaybeden genç kızın, Osmaniye’den Çankırı’ya üniversite eğitimi için geldiği öğrenildi.

Olayın ardından trenin makinisti Yusuf A. gözaltına alındı. Kaza nedeniyle Çankırı-Karabük tren yolu yaklaşık 1 saat ulaşıma
kapandı.

Kara Tekin Gazi, yaklaşık dokuz yüz yıldır eşi ve gaza arkadaşı Meryem Hatun ile birlikte Çankırı Kalesi’nin içinde metfundur. Anadolu’yu Türk vatanı hâline getirenlerin öncülerindendir. Çankırı ilimizin sembolü ve manevî bekçisidir.

 Kara Tekin Gazi, Türk tarihi açısından çok önemli isimlerden birisi olmasına rağmen, belirleyebildiğimiz kadarıyla, hakkında derli toplu bir araştırma yapılmamıştır. Kara Tekin Gazi ve Çankırı adı bizim yıllar önce dikkatimizi çekmiş, her iki konuda da ulaşabildiğimiz belge ve bilgileri değerlendirmek üzere arşivlemiş idik.

Çankırı ve Kara Tekin bağlantısı ilgi çekici bir durum sergilemektedir. Bu konularda daha geniş araştırmaları ileriki yıllarda bilim dünyası ile paylaşmak düşüncesindeyiz.

Türklerin batı yönüne göçünün ne zaman başladığı bilinememektedir. Bilinen, iki göç yolu olduğudur. Birisi ve çoğunlukla kullanılanı Ural Dağları ile Hazar Denizi’nin kuzey tarafıdır. Bu yola Kavimler Kapısı da denmektedir. Diğeri ise Hazar Denizi’nin güneyinden Türkiye’ye ve daha güneylere olanıdır. Ancak Hazar Denizi’nin kuzeyinden gelen gruplardan bazen Karadeniz’in güney yönünü tercih edenler de vardır. Bu yön, Trabzon, Rize, Artvin yöresinin günümüzdeki etnik yapısının temelini teşkil etmekle birlikte uzantısı Ege Denizi’ne kadar uzanmaktadır.

Malazgirt Savaşı’nda Alp Arslan ile Bizans ordusuna karşı savaşan komutanlar arasında Kara Tekin Gazi bulunmamaktadır (1). Ayrıca Alp Arslan, Malazgirt Savaşı’ndan sonra Emir Saltuk’a Erzurum ve çevresini (2); Emir Artuk Bey’e Mardin, Amid, Malatya, Harput ve çevrelerini; Emir Melik Dânişmend Gazi’ye Kayseri, Sivas, Tokat, Niksar, Amasya ve çevrelerini (3); Emir Çavuldur’a Maraş, Saros ve çevrelerini; Emir Mengücek’e Erzincan, Kemah, Şarkikarahisar ve çevrelerinin (4) fethi görevini vermiştir(5). Alp Arslan’ın görev verdiği komutanlar arasında Kara Tekin Gazi yoktur. Nitekim tarihe bakıldığında Kara Tekin Gazi’nin atalarının veya kendisinin Orta Asya’dan Çankırı’ya uzanan göç yolu kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Onlar, çok büyük bir ihtimalle, Hazar Denizi’nin kuzeyinden Karadeniz’e inmişler, Karadeniz’in güneyinden Anadolu içlerine doğru yürümüşlerdir.

1064’te Alp Arslan’ın akın yaptığı yerlerden birisi de Tiflis ile Çoruh Irmağı arasındaki Kangarnı’dır(6). Kırzıoğlu, Kangarnı bölgesini İslâmlıktan önceki Türklerin izleri olarak değerlendirmektedir(7). Belli ki Kara Tekin Gazi ve mensubu bulunduğu boyun bir bölümü Gürcistan’da kalırken diğer bir bölümü yoluna devam etmiş, Orta Anadolu’ya gelmiş, Çankırı ve çevresine yerleşmiştir.

Osman Turan’a göre Kara Tekin Gazi, Selçuklulardan önce Anadolu’ya gelmiş, Karadeniz sahillerini fethetmiştir(8). Dolayısıyla onun Malazgirt Savaşı’ndan önce Hazar Denizi’nin güneyinden gelip Anadolu’ya yerleşen Türk boylarından olduğu kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.

Anadolu’da kaleme alınmış ilk Türkçe eserlerden olan Dânişmendnâme‘ki bilgiler Çankırı ve Kara Tekin açısından kapsamlı ve çok önemlidir. Dânişmend-nâme’ye göre Dânişmedlilerden Artuhî’nin eşi Efrumiye bir savaş sırasında esir düşmüş ve Çankırı Kalesi’ne hapsedilmiştir. Artuhî, Efrumiye’yi kurtarmak için Mankuriyye (Çankırı)’ye gitmektedir. Yolda Hz. Peygamber tarafından Artuhî’ye yardım etmek için görevlendirilmiş Kara Tekin isimli biriyle karşılaşır. Bu şahsın babası, çok önceleri gelip Çankırı yöresine yerleşmiş bir Müslümandır. Artuhî ve Kara Tekin Çankırı yakınlarındaki Tamasun köyünde buluşurlar, birlikte yola düşüp akşam yakını Çankırı’ya ulaşırlar. Şehir halkı Dânişmedlilerin Çankırı Kalesi’ni fethetmek için hazırlık yaptığını duyup kaleye çekilmiştir.

Artuhî ve Kara Tekin şehirde biraz dolaşırlar, bir kadın ve iki erkeğe rastlarlar. Erkekleri öldürürler. Kadın ise Hz. Peygamber tarafından Artuhî ve Kara Tekin’e yardımla görevlendirilmiş Meryem Hatun’dur. Meryem Hatun, onları yanına alıp hile ile kaleye sokar ve gece yarısı Efrumiye’ye ulaştırır. Üçü, Çankırı Kalesi’nde bulunan Efrumiye’yi ve diğer esir Müslümanları kurtarır. Kalenin deposundan silâhları alırlar. Kaleyi ateşe verirler, bir yandan da savaşmaya başlarlar. Kale beyi Emiran / Amiran başta olmak üzere çok kâfir öldürürler. Kaledeki kâfirlerden bir kısmı yangını söndürmeye uğraştıkları için gazilerin işi daha da kolaylaşır. Sonunda kâfirler teslim olur, yangın da söner.

Çankırı fethedildikten ve şehir sakinleştikten sonra Artuhî, Kara Tekin ile Meryem Hatun’u evlendirir. Kara Tekin’i kale beyi olarak Çankırı Kalesi’nde bırakır. Emiran / Amiran’ın sarayını da mescit hâline getirirler.

Kalede imam, hatip, kâtip ve kadı görevlendirirler. Artuhî ve Efrumiye yanlarına yüz kişi ve ganimet mallarının bir kısmını alıp Niksar’a gitmek üzere yola çıkar9.

Tarihî kaynaklar ile Dânişmend-name‘deki bilgiler çok büyük oranda örtüşmektedir. Dolayısıyla Kara Tekin Gazi, Oğuzlardan önce Türkiye’ye gelip yerleşen Kıpçak Türklerinden olmalıdır. Nitekim Oğuzlar Tekin lâkabını çok ender kullanmaktadırlar. Tekin, daha çok Kıpçak, Karahanlı ve Uygur Türklerinin hükümdar ailelerinde kullanılan bir lâkaptır. Zeki Velidî Togan; Çankırı, Sinop ve Kastamonu taraflarını fethedenlerin Oğuz dışı Türklerin olabileceğini ifade etmektedir (10).

Kara Tekin Gazi, Ali Sevim ve Osman Turan’a göre Süleyman Şah’ın valilerindendir (11). Bu bilgilerden Selçuklular Türkiye’ye geldikten sonra Kara Tekin Gazi’nin Selçuklulara bağlandığı anlaşılmaktadır. Ancak daha sonraki yıllarda, Süleyman Şah ve Dânişmend Gazi gibi, Büyük Selçuklu Sultanı ile rekabete girişmiş ve Melik Şah tarafından asi sayılmıştır (12).

Kara Tekin Gazi, 1071’den önce Çankırı ve Kastamonu’yu Türk topraklarına katmış, Süleyman Şah’ın Antakya’yı fethi sırasında, 1085’te de Sinop’u fethetmiştir13. Burada bulunan külliyetli altın ve büyükçe bir imparatorluk hazinesi Kara Tekin’in eline geçmiştir (14). Ayrıca Ereğli ve Amasra çevresinin de Kara Tekin tarafından fethedildiği tahmin edilmektedir.

Melik Şah, Bizans İmparatoru Aleksis’e bir anlaşma önermiştir. Anlaşma maddelerinin arasında Kara Tekin’in Sinop’tan çekilmesi konusu da vardır. Süleyman Şah, Antakya seferinde iken Melik Şah Aleksis’e Siyâvüş adlı bir elçi göndermiştir (15). Aleksis ise annesi Gürcü olan Siyavüş’e büyük mevkiler teklif ederek alıkoymuş, eline Melik Şah’ın mektubunu vererek Sinop’ta bulunan Kara Tekin’e göndermiş (16) ve buradan geri çekilmesini istemiştir. Ancak Kara Tekin’in mektuba uymadığı ve Sinop’tan çekilmediği anlaşılmaktadır (17). Bunun üzerine Porsuk ve Bozan komutasında gönderdiği ordular ve müdahaleler sonucunda Kara Tekin Sinop’tan çekilmek zorunda kalmıştır (18).

Kara Tekin, Sinop’tan çekildikten sonra Karadeniz Bölgesi’ndeki Türkler nüfus politikası sebebiyle Marmara Bölgesi’ne göç etmişler, Karadeniz sahilleri bu yüzden yeniden Bizanslıların eline geçmiştir.

Kara Tekin Gazi, Çankırı’da ölmüş ve Çankırı Kalesi’nin içerisinde bir türbe yapılarak gömülmüştür. Bizans kaynakları Kara Tekin’in Sinop’tan geri çekildikten sonra (1090’da?) öldüğünü, ölümünün kiliselere tecavüz ettiğinden dolayı ilâhî bir ceza olduğunu yazmaktadırlar (19). Günümüzde Çankırı’ya (Korgun) bağlı Karatekin köyü20, Karatekin Gazi’nin mirası olmalıdır.

Prof. Dr. Necati DEMİR

(NOT: Bu yazı, Çankırı ve Karatekin Gazi hakkında hazırladığımız kitabın küçük bir özetidir.

1 Mükremin Halil Yınanç, Türkiye Tarihi Selçuklular Devri, İstanbul Üniversitesi yay., İstanbul 1944, s. 73-74, Faruk Sümer, “Malazgirt Savaşına Katılan Türk Beyleri”, Selçuklu Araştırmaları Dergisi, S. IV, Ankara 1975, s. 197-207.

2 Saltuklular Anadolu’da kurulan ilk Türk beyliklerindendir. Malazgirt Savaşı’ndan hemen sonra Erzurum ve yöresi Ebû’l-Kasım Saltuk’a verilmiştir. Bu beyliğin sınırları merkez Erzurum olmak üzere, kuzeyde eski ismiyle Barkal Dağları’ndan başlar. Bayburt, Kars, Tercan, İspir, Tortum, Oltu, Micingerd, Koçmaz ve çevresi beylik sınırları içerisinde bulunmakta idi. II. Rükneddin Süleymanşah (1196-1204), 1202′de Gürcistan Seferi’nden dönerken Saltuklu Beyliği’ni yıkar ve topraklarını

Selçuklu Devleti sınırları içerisine katar.

3 Dânişmendliler, birinci dönem Anadolu Türk beyliklerinin en önemlilerindendir. 1071 yılında yapılan Malazgirt Savaşı’na katılmışlar, savaş zaferle sonuçlandıktan sonra Anadolu’nun kuzey bölgelerinin fethini üzerlerine almışlardır. Kısa bir süre içerisinde Orta Anadolu’yu fethetmişler, Sivas’ı devlet merkezi yapmışlar ve devletlerini buradan yönetmişlerdir. Dânişmendli Beyliği’nin kurucusu Dânişmend Gazi, 1085 yılında bütün Kapadokya’ya hâkim olur. Orta Anadolu’ya hâkim olduktan

sonra kuzeydeki sınırları Trabzon’a dayanır. Kara Deniz Bölgesi’ni daha kolay fethedebilmek için devletin merkezini Sivas’tan Niksar’a taşır. Dânişmend Gazi 1104′te İkinci Canik Seferi’nde şehit olmuştur. Yerine oğlu Melik Gazi Bey geçer. Melik Gazi 1134′te öldükten sonra Dânişmendlilerde taht kavgaları başlar. Neticede Niksar ve çevresine Melik Muhammed hâkim olur. Melik Muhammed, ilk olarak Anadolu’nun güneyinde sınırlarını genişletmek için çalışır. Melik Muhammed 1142

yılında ölür. Yerine oğlu Zünnun geçer. Fakat amcası Yağı Basan bütün Dânişmendli bölgesinde hükümdarlığını ilân eder. Selçuklular, Dânişmendli Devleti’ni 1178 yılında yıkar ve onların topraklarına sahip olurlar. XIII. yüzyılın başlarında bu devlet de yıkılır. 1335 yılında Moğol-İlhanlı devrinin sona ermesiyle Anadolu’da beylikler dönemi başlar. Moğollar döneminde var olan beylikler, onların gitmesiyle tamamen müstakil hareket etmeye başlar. Dânişmendlilerin topraklarının kuzey kısmında iki beylik ortaya çıkar. Bunlar; Hacıemiroğulları Beyliği ve Taceddinoğulları Beyliği’dir.

4 Mengücekler Devleti, Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın komutanlarından Mengücek Gazi tarafından 1080′de kurulmuştur. İlk vatanları Kemah ve Erzincan dolaylarıdır. Daha sonra sınırları içerisine Şebinkarahisar ve Divriği yörelerini de katmışlar, başkentlerini Divriği’ye taşımışlardır. Mengücek Bey öldükten sonra yerine oğlu İshak Bey geçti. Onun zamanında toprakları Dânişmendliler tarafından alındı. İshak Bey 1142′de öldükten sonra devletin toprakları Erzincan yöresi ve Divriği yöresi olmak üzere ikiye ayrıldı. Divriği kolunun yönetimi Süleyman Bey’e verildi. Burası kısa bir süre sonra Selçuklulara bağlandı. Erzincan kolunun yönetimi ise Davut Bey’e kaldı. Burası 1228′de I. Alaeddin Keykubad tarafından Selçuklulara bağlandı.

5 Yınanç, age., s. 80.

6 Ali Sevim, Anadolu’nun Fethi, Selçuklular Dönemi, TTK yay., Ankara 1993, s. 60.

7 “kankar’k / kankar’ni (Kankar’lar): Gogaren’deki 9 sancaktan en güneydeki olup, Çıldır Gölü’nün doğusunu ve Arpaçayı başlarını ihtiva eden Süryanî Mar Abas Katina’dan (M.Ö. II. yüzyıl) naklen Khorenli, Val-Arşak çağında “Kankar” bölgesinden, 480 yıllarında da Parpılı Lazar “Kankar’k” (Kankar’lar) Sancağı’ndan, Gürcü kroniki ise 1064 Alp Arslan fethinde buradaki “Kangar’nı” (Kangar’lar)’dan bahseder. Bunun hem Peçenek, hem de Kıpçak kolundan sayılan Kangar / Kenger boyunun adını taşıdığı bellidir (Fahrettin Kırzıoğlu, Yukarı Kür ve Çoruk Boyları’nda Kıpçaklar, TTK yay., Ankara 1992, s. 52).

8 Osman Turan, Selçuklular Zamanında Türkiye, Boğaziçi yay., İstanbul 1993, s.

9 Necati Demir, Dânişmend-nâme, Part Two, (Turkish Translation), Published at The Department of Near Eastern Languages and Civilizations Harvard University, Harvard 2002, s. 120-133.

10 A. Zeki Velidî Togan, Umumî Türk Tarihine Giriş, Enderun Kitabevi, İstanbul 1981, s. 197.

11 Turan, age., s. 67; Sevim, age., s. 101.

12 Turan, age., s. 115.

13 Yınanç, age., 126; Osman Turan, Selçuklular Tarihi ve Türk-İslâm Medeniyeti, Boğaziçi yay., İstanbul 1993, s. 289; Sevim, age., s. 101.

14 Erdoğan Merçil, “Türkiye Selçukluları”, Türkler Ansiklopedisi, C. 6, Yeni Türkiye yay., Ankara 2002, s. 506.

15 Claude Cahen, Osmanlılardan Önce Anadolu’da Türkler, (Tercüme: Berna Moran), E yay., İstanbul 1979, s.94; Osman Turan, Selçuklular Zamanında Türkiye, Boğaziçi yay., İstanbul 1993, s. 77.

16 Erdoğan Merçil, “Türkiye Selçukluları”, Türkler Ansiklopedisi, C. 6, Yeni Türkiye yay., Ankara 2002, s. 506.

17 Turan, age., s. 85-86.

18 Turan, age., s. 133. Kara Tekin Sinop’tan çekildikten sonra Türkler Sinop’u ancak 1214′te yeniden Türk topraklarına katabilmiştir. Aleksios, 1214′te Selçuklu topraklarına saldırır. I. İzzeddin Keykavus bunun üzerine Karadeniz Bölgesi’ne bir sefer düzenler. Önce Aleksios’u esir alır. Arkasından Sinop’a girip fetheder. Aleksios Selçukluların himayesine girmeyi ve vergi vermeyi kabul edince serbest bırakılır (İbn Bibi, El Evamirü’l-Ala’iye Fi’l Umuri’l-Ala’iye (Selçuk-name), C. I, (Hazırlayan:

Mürsel Öztürk), Ankara 1996, s. 15) ; Sevim, age., s.164-165. I. İzzeddin Keykavus, ülkenin çeşitli yerlerinden Türk nüfusu getirerek Sinop’a yerleştirir. Böylece Trabzon Devleti hem iyice küçülmüş olur hem de Türklerin himayesini kabul eder.

19 Turan, age., s. 133.

20 İçişleri Bakanlığı, Köylerimiz, Ankara 1968, s. 326.

Balıkesir'de trafik kazasında hayatını kaybeden Çankırılı Teğmen Ali Taşpınar, memleketi Çerkeş'in Güzelyurt köyünde gözyaşları içinde toprağa verildi.

Cenaze törenine 28. Mekanize Tugay Komutanı Tuğgeneral Metin Temel, Çankırı Garnizon Komutanı Kur. Alb. Engin Kabadaş, Çankırı İl Jandarma Komutanı Alb.Tacettin Soykök, Çerkeş Kaymakam Vekili Ahmet Gazi Kaya, Çerkeş Belediye Başkanı Mehmet Kiraz, askeri ve mülki erkan ile vatandaşlar katıldı.

Cenazenin köye getirilişi sırasında feryatların yükselmesi başta Tuğgeneral Metin Temel olmak üzere herkesi gözyaşlarına boğdu. Oğullarını trafik kazasında kaybeden baba İsa ve anne Nafiye Taşpınar, güçlükle ayakta durmaya çalıştı. Cenaze namazının kılınmasının ardından Teğmen Ali Taşpınar, silah arkadaşlarının omzunda bir süre taşındıktan sonra köy mezarlığında gözyaşları arasında toprağa verildi.

Yüksek Seçim Kurulu 2007 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre illerin çıkaracağı milletvekili sayısını yeniden belirledi.

       Buna göre, Çankırı'ın

çıkaracağı milletvekili sayısı

"3'ten 2'ye" düştü.

YSK'nın, 2007 yılının sonunda Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan "adrese dayalı nüfus kayıt sistemi" sonuçlarına göre milletvekili sayısının illerin nüfusuna göre dağılımının belirlenmesine ilişkin kararı, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

       Yeni dağılıma göre 24 ilin çıkaracağı milletvekili sayısı azaldı, 11 ilin çıkaracağı milletvekili sayısı ise arttı. 56 ilin çıkaracağı milletvekili sayısında ise herhangi bir değişiklik olmadı.

       Çıkaracağı milletvekili sayısı artan kentlerin başında İstanbul geliyor. Daha önceki seçimlerde 70 milletvekili çıkaran İstanbul, son verilere göre 85 milletvekili çıkaracak. Ankara'nın çıkaracağı milletvekili sayısı 29'dan 31'e, İzmir'in çıkaracağı milletvekili sayısı da 24'ten 26'ye yükseldi.

• Bakmakla görmenin farklı olduğu duyarlı kimselerin belirli özellikleridir. Mevlana Hazretlerinin “kör gözlerini tamir ettir, dünya o dünyadır amma görecek göz ister” demesi kafa görünümündeki gözler değil, kalp gözüne dikkatler çekilmektedir.
• Diğer başka bir örnekte “anlar ki derya içredir , deryayı bilmezler” sözü de “balık su içindedir suyun kıymetini bilmez ! Ne zaman su çekilir iyot gibi açıkta kalınca önceki varlığın kıymeti anlaşılır.

Bu kıssalardan çıkarılmak istenen hisse KORGUN ilçemizde yapılmış olan “Nevzat Ayaz  Halk Eğitim” binasının senelerdir atıl vaziyette adeta bitkisel hayatı yaşayan hasta misali kapalı bulunduğu cümlemizin malumudur.Hukuki problemi varsa bir an evvel çözülerek ihtiyaç duyulan herhangi bir devlet kuruluşuna verilmesi suretiyle ihya edilen bu tesis ilçeye de istihdam yönünden katkı sağlayacaktır. Kaderine terkedilmiş ve milletin parası ile yapılan bu depremzede bina zamanın tahribatından dolayı gittikçe fiziki olarak kan ve değer kaybetmektedir.

Bir an evvel görülen zarar sonrası bina sağlamlaştırılarak aynı kuruluş içinde veya hastane üniversite için öğrenci yurdu şeklinde değerlendirilebileceği gibi , ileride Fakülte artı Dekanlık binası da olabilir. Zaman içerisinde Çankırı Merkezi Üniversite kuruluşlarının genişlemesine cevap veremeyeceği için vilayete yakın ilçeler pozisyonlarından faydalanılması aklın gereği ve toplumun isteğidir.

Muteber ve ekonomik olan mülkün yakınlığı kadar, daha önemlisi gökte yıldız aranmasından evvel önümüzü görebilmektir.

Her halükarda amortismanının yiyen bu milli sermaye sembolü binanın bir an evvel yapılış gayesine döndürülmesi için gören göz ve duyan kalplerin ilgilileri uyandırması dilek ve temennisiyle saygı ve sevgiler sunuyorum.

NOT : Kaymakamlık binası olma haberi ve eskisinin de Polis Karakoluna tahsisi makul ve uygundur.

Tahsin YILMAZ

Daha önce YEŞİL KORGUN Gazetemizin ilk sayısında yer verdiğimiz Korgun Sözlüğünü "burada (İnternet ortamında) daha geniş bir hemşeri kesimiyle paylaşarak zenginleştireceğimiz düşüncesiyle" bu başlığı açıyorum.
Babam Tahsin Yılmaz 'ın notlarına ben de ilavelerde bulunmuştum. Önce mevcutları tekrar yayınlayalım, şayet siz değerli Korgunlularda yeni sözcüklerle katkıda bulunursanız geçmişimize ait kıymetli olduğu kadar önemli de olan bir dağarcığı gelecek kuşaklarımız adına kayıt altına almış oluruz.

• Avara : İşsiz , boşta gezen
• Arzuman : Heves
• Angır : Bacak
• Ardılmak : Sarkmak
• Ayamak : Korumak
• Alfatun : Kıymetli bir şey
• Annaç : Karşısı
• Alağuz : Laf taşıyan
• Aparlo : Hoparlör
• Andavallı : Aptal, avanak
• Bastak : Merdiven
• Bıldır : Geçen sene
• Becit : Acele, peşin
• Bima(ğ)fir : Bir süre
• Bek : Sağlam , kavi
• Bihamla : Çabucak
• Beri : Yakın
• Bocik : Kısa boylu
• Buymak : Üşümek
• Börttürmek : Haşlamak
• Borana : Yoğurtlu yemek